Strategische reis of bezuinigen?

20 november 2008 begon de NVBR met het project 'De strategische reis'. De voorzitter van de NVBR, mevrouw Caroline van de Wiel zei in haar openingstoespraak op de strategische conferentie die dag: "Ruim 125 jaar geleden werd de Amsterdamse brandweer opgericht en die bestreed brand door water naar vuur te brengen. Anno nu doen we dat eigenlijk nog steeds. We brengen water naar vuur, weliswaar met snelle auto’s, betere pompen en slangen en dus effectiever, maar in de kern komt het op hetzelfde neer als in 1874. Moeten we niet eens gaan nadenken over de brandweer van de toekomst? Het is mijn overtuiging dat het huidige bedrijfsmodel van de brandweer tegen haar onvermijdelijke einde aanloopt. Het is zaak om tot een nieuw concept voor de brandweer te komen. Dat zijn wij de samenleving verplicht, zodat ook in 2040 burgers op effectieve, deskundige en betaalbare hulp kunnen rekenen. Maar we zijn het ook de veiligheid van onze eigen mensen verplicht."  De strategische reis resulteerde in een boek genaamd: De brandweer over morgen. Hierin wordt de nieuwe toekomstvisie van de brandweer beschreven.

Sommige brandweermanagers zijn alvast begonnen. Zoals in Epe, Voorst en Apeldoorn. Daar wordt vanwege de regionalisering een heel nieuwe organisatiestructuur in de vorm van clusters op gezet. In het organisatieplan staat dat de herstructurering ook om bezuinigingen gaat. De schrijver neemt alvast een voorschot op de toekomst  en citeert in hoofdstuk drie letterlijk uit het het boek 'De brandweer over morgen'. Vreemd om in dat organisatieplan te lezen: " Om te voorkomen dat de brandweer onbetaalbaar wordt als zij aan de wettelijke eisen en  maatschappelijke verwachtingen wil blijven voldoen, is volgens de Raad van Regionaal Commandanten (RCC) een ander bedrijfsmodel nodig. In opdracht van de RCC heeft de projectgroep ‘Strategische Reis Brandweer’ een ontwikkelrichting naar een nieuwe brandweer bepaald," en vervolgens te zien dat de aanbevelingen in het boek (een plan over dertig jaar) niet worden gevolgd  maar worden gebruikt om direct een brandweerpost te sluiten.

Ook al lees je het volgende stuk uit het plan 10 keer, het blijft onbegrijpelijk: "Een verhoging van de opkomsttijd van ca. 2 minuten in de kern Oene kan worden gecompenseerd door te investeren in het voorkomen van branden, het verkorten van de ontdekkingstijd en het verbeteren van vluchtwegen. In de gemeente Epe zal op basis van deze filosofie een rookmeldercampagne worden gestart om aan de voorkant van het proces kostbare minuten te winnen. Ook zullen brandveiligheidsbewustzijn en eigen verantwoordelijkheid worden gestimuleerd. Met deze maatregelen wordt meer gewonnen, dan met het verkorten van de opkomsttijd van de brandweer". Verhoging van opkomsttijd, (dit gaat dus over sluiting van brandweerpost Oene) wordt gecompenseerd met drie dingen, één: voorkomen van brand, twee: verkorten van de ontdekkingstijd, en drie: het verbeteren van vluchtwegen. Op basis hiervan word een rookmeldercampagne gestart. Ten eerste is die rookmeldercampagne vrijblijvend. Niet een verplichting van rookmelders voor alle gebouwen in Oene. Dus aan het eind van die campagne is er niet de garantie dat alle gebouwen voorzien zijn van deugdelijke rookmelders. Ook weet je niet of de rookmelders die wel geplaatst zijn over een paar jaar ook nog werken. Kortom, geen wettelijke basis en vooral: geen garantie. Het is dus geen gelijkwaardig alternatief. Iedereen kan op zijn vingers natellen dat, als je het plan zoals dat in het boek 'De brandweer over morgen' in omgekeerde volgorde gaat uitvoeren omdat je wilt bezuinigen, er levensgevaarlijke situaties kunnen ontstaan. Bovendien duidt de laatse zin in dit citaat er op dat er gewoon geknipt en geplakt is vanuit een andere tekst. Het ging immers om oprekken van de opkomsttijd en niet om het verkorten.

De strategische reis is een toekomstvisie en gaat niet over bezuinigen. De strategische reis gaat er van uit dat je in een tijdsbestek van 30 jaar de oude maar vooral ook nieuwe generatie anders opvoed, dat je je omgeving en infrastructuur aanpast door bijvoorbeeld rookmelders in een woning net zo logisch te maken als elektriciteit en stromend water, dat je vluchtwegen verbeterd, en zelfs in normale woningen sprinklers toe past. En als je dat allemaal gedaan hebt en gaandeweg de brandweer organisatie aanpast, is die over dertig jaar nog betaalbaar.

Het is jammer dat de NVBR zelf niet krachtig stelling neemt tegen dit soort gevaarlijk oneigenlijk gebruik. De strategische reis is naar mijn idee een goed uitgangspunt. Onbegrijpelijk dat er managers zijn die er mee aan de haal gaan en hun eigen bezuinigingsplannen er mee proberen te onderbouwen. zeker als zo'n manager ook nog durft te beweren: "Veel mensen veronderstellen dat de brandweer mensenlevens redt. Dat is niet mogelijk". (blz. 8 van het organisatieplan). Volgens mij neem je dan je vak niet serieus. Ik hoop dat hij 6 maart gekeken heeft naar het programma 'dicht bij het vuur'. 

En ben ik hiermee dan ook een kalkoen die een mening heeft over kerst? Nee, ik ben iemand die meer dan 25 jaar geleden mede vanuit maatschappelijke betrokkenheid brandweerman is geworden, en die nu vanuit die zelfde maatschappelijke betrokkenheid kritisch kijkt naar managers die blijkbaar met veel minder betrokkenheid hun bezuinigingsplannen ten uitvoer proberen te brengen.